Muurschilderingen

Gotische kerken vielen onder meer op door muurschilderingen in temperaverf. In de achttiende eeuw verdwenen ze onder een witte pleisterlaag toen de kerken in Barokstijl aangepast werden. Tijdens de tweede helft van de negentiende eeuw vond een Neogotische restauratie plaats. Besloten werd om door Renaissancistische, Barokke en Classicistische toevoegingen te verwijderen de kerken hun Gotische karakter weer te geven. Bedoeling was om de kerken tot op de naakte steen te ‘zuiveren’. Daarbij zijn polychrome schilderingen zichtbaar geworden. Ze werden beschreven, nagetekend en zelfs nageschilderd. Daarbij is het echter vaak gebleven. Het verwijderen van plaasterwerk tot op de steen werd scrupuleus doorgezet.

In de Sint-Martinuskerk werden tal van schilderingen blootgelegd. De meesten werden vernietigd na ze vaak op een of anders wijze ‘gekopieerd’ te hebben. Enkele werden zelfs op doek overgebracht, maar zijn nu spoorloos. Andere werden in een overdreven poging tot restaureren overschilderd. Slechts aan enkele werd niet geraakt: ze bevinden zich in de as- of heilige Katharinakapel waar afbeeldingen van 4 heiligen bewaard bleven. Ze worden gedateerd in de vijftiende eeuw.  

De belangrijkste is de heilige Katharina van Alexandrië die leefde in het begin van de vierde eeuw. Ze kwam in het openbaar voor haar christelijke geloof op. Keizer Maxentius stuurde geleerden op haar af om haar ertoe te bewegen om haar geloof af te zweren. Het tegendeel gebeurde: de mannen van de keizer bekeerden zich tot het christelijke geloof. De keizer veroordeelde Katharina ter dood: ze zou door een rad met pinnen in stukken gereten worden. Dat mislukte. Ze stierf door onthoofding. Katharina is afgebeeld terwijl ze gods woord verkondigt. Ze maakt met gestrekte midden- en wijsvinger een typisch christelijk teken. Het aureool rond haar hoofd wijst op haar heiligheid terwijl het rad als attribuut van haar foltering vóór haar staat. Vlammende tongen boven het rad verwijzen naar het woord van god dat ze verspreidde en legt de link met Pinksteren waarop te Halle sinds eeuwen de processie uitgaat. Dat Katharina in de kerk afgebeeld is, is niet toevallig. Ze was na Martinus de tweede patroonheilige van de kerk. Ooit was er te Halle niet ver van de kerk een Katharinabegraafplaats en poort. Nu nog is de Sint-Katharinavest, een straat, naar haar genoemd.

Ook de heilige Johannes-de-evangelist is afgebeeld. Er kan geen sprake zijn van toeval. Johannes is één van de eersten die het woord van God en in het bijzonder het leven van Christus vastgelegd heeft. Johannes ging na Christus’ dood naar Rome om diens woord te verspreiden. Keizer Domitianus veroordeelde hem ter dood door onderdompeling in kokende olie. Het mislukte: Johannes overleefde ongehavend en ongeschonden omdat de olie in hemelse dauw veranderd was. Dit speelde zich te Rome af voor de Porta Latina of Latijnse poort. Op de plaats is nu de kerk van Sint-Jan-van-Lateranen.
Johannes is in 2 fragmenten afgebeeld. Het eerste verbeeldt aangehaalde foldering waarbij de keizer aanwezig is terwijl een beul het vuur aanwakkert. Het tweede toont de heilige is een cel op het eiland Patmos waar hij de Apokalyps of het Boek der Openbaring geschreven heeft.

De 2 andere heiligen zijn minder belangrijk. Ook Agatha van Catania die leefde in de derde eeuw, verspreidde het woord van god. Omdat ze haar geloof trouw bleef, veroordeelde Quintinus, die verliefd was op de heilige en in naam van keizer Decius Sicilië bestuurde, haar achtereenvolgens tot werken in een bordeel, het afrukken van een borst en het rollen in hete kolen veroordeelde tot ze in de gevangenis stierf. Ze wordt getoond terwijl ze aan haar haar opgehangen is, gegeseld wordt en haar borst wordt afgerukt.

Jan van Ruusbroek die leefde tijdens de veertiende eeuw, verspreidde net als de vorigen het geloof en bestreed ketters. Hij is afgebeeld als mysticus aan wie een onzichtbare god iets openbaart. Het grote verschil tussen Ruusbroek en de andere 3 heiligen is tweeërlei: hij leefde (meer dan) duizend jaar na de vorigen in een periode toen het christendom de enige toegelaten godsdienst was, en was een plaatselijke heilige die in 1293 te Ruisbroek ten noorden van Halle geboren werd en in 1381, toen men volop aan de kerk werkte, te Hoeilaart stierf.

 

Deze website is een initiatief van
Basiliekpromotie Halle vzw in samenwerking met

Kerkraad Halle – Sint-Martinusparochie Halle – Basiliekpromotie Halle vzw – Stad Halle
Toerisme P&Z – Kon. Geschied- en Oudheidkkundige Kring Halle - Pro Arte Hallensis vzw

Met de financiële steun van:

Contact & Info
vzw Basiliekpromotie Halle

© Alle rechten voorbehouden Basiliekpromotie Halle vzw - Disclaimer | FR | EN | DE

X